Düzenlemenin temel hedefi, araç kiralama sektörünü daha kurumsal bir yapıya kavuşturmak, tüketicilerin karşılaşabileceği mağduriyetleri azaltmak ve kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçmek.
Araç kiralama işletmelerine yetki belgesi şartı
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle ticari amaçla motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması gerekecek.
Belge başvurusunda bulunacak işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefiyetinin bulunması şart koşulacak. İş yerlerinin de yönetmelikte belirtilen faaliyetler dışında farklı bir amaçla kullanılmaması gerekecek.
İşletme sorumluları açısından da bazı şartlar getiriliyor. Buna göre sorumluların en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekecek.
Araç kiralama faaliyetlerinin elektronik ortamda takip edilmesi amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Sistem için öngörülen tarih 1 Ocak 2027. Yetki belgesi başvuruları ve belgeye ilişkin işlemler de bu sistem üzerinden yürütülecek.
Her araç kiralanamayacak
Yeni düzenlemeyle kiralama şirketlerinin filolarında bulundurabileceği araçlara da yaş ve kilometre sınırı getiriliyor.
Klasik taşıtlar dışında 6 yaşından büyük araçların kiralanmasına izin verilmeyecek. Ayrıca 180 bin kilometreyi aşan araçlar da kiralama kapsamı dışında kalacak. Elektrikli araçlarda ise üst sınır 300 bin kilometre olarak belirlendi.
Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların kiraya verilmesi de yasaklanacak.
İşletmelerin sahip olması gereken minimum araç sayısı ise faaliyet gösterilen bölgenin nüfusuna göre değişecek. Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin en az 10 araca sahip olması ve bunların en az 5'inin işletme adına kayıtlı bulunması gerekecek.
Diğer ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise en az 5 araç şartı aranacak ve bunların en az 2'sinin işletme adına tescilli olması gerekecek. Bu işletmelerin filolarında ayrıca biri Türkiye'de üretilmiş olmak üzere en az iki hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunması zorunlu olacak.
Depozitoya üst sınır geliyor
Yönetmelik, tüketicilerin kiralama sırasında ödediği depozito konusunda da önemli bir sınır getiriyor.
1 ila 6 günlük kiralamalarda depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar alınabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise bu tutar en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırılacak.
Araç iade edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içinde tüketiciye geri verilmesi gerekecek.
Düzenlemenin dikkat çeken bir başka noktası ise olağan kullanım nedeniyle oluşan aşınma ve yıpranmalar. Bu tür durumlar gerekçe gösterilerek tüketiciden ücret talep edilemeyecek veya depozitodan kesinti yapılamayacak.
Rezervasyon iptalinde yeni hak
Ön ödemeli rezervasyon yapan tüketicilere de yeni bir hak tanınıyor.
Araç teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketici, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden rezervasyonunu değiştirebilecek veya iptal edebilecek. Bu işlem nedeniyle tüketiciden herhangi bir kesinti yapılamayacak.
Kış lastiği konusunda da işletmelere sorumluluk yükleniyor. Mevsim koşulları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda kış lastiğinin işletme tarafından sağlanması zorunlu olacak.
Sigorta için ek ücret alınamayacak
Kiralamaya ilişkin sigorta güvencelerinin kira bedeline dahil edilmesi öngörülüyor. Kiracının sigortadan yararlanma hakkı ayrıca bir ücret ödemesine veya başka bir koşulu yerine getirmesine bağlanamayacak.
Bunun yanında, işletme ile kiracı arasında farklı bir anlaşma bulunmadığı sürece, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan araçtaki değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan ücret talep edilemeyecek.
İnternet üzerindeki ilanlar da denetlenecek
Yeni dönemde yalnızca kiralama şirketleri değil, araç kiralama ilanlarının yayımlandığı platformlar da sorumluluk üstlenecek.
İlan ve aracı platformları, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmek zorunda olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenecek.
Kiralama şirketleri ayrıca hasar ve arıza gibi durumlarda kiracıların ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturmakla yükümlü olacak.
Düzenleme ne zaman başlayacak?
Yeni yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Sektörün yeni kurallara uyum sağlayabilmesi amacıyla mevcut işletmelere farklı konularda geçiş süreleri tanınıyor.
İşletmelerin yetki belgesi almak için 1 Temmuz 2027'ye, asgari araç sayısı ile araçların yaş ve kilometre gibi niteliklere ilişkin şartları yerine getirmek için ise 1 Ocak 2028'e kadar zamanı olacak.
Aracı ve ilan platformları ile kiralama işletmeleri arasında daha önce yapılmış sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027'ye kadar yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte araç kiralama sektöründe hem işletmelerin sorumluluklarının hem de tüketicilerin haklarının daha net bir çerçeveye oturtulması amaçlanıyor. Düzenlemenin özellikle araç standartları, depozito uygulamaları, sigorta ve internet ilanları konusunda sektörde yeni bir dönemin kapısını açması bekleniyor.
