Sıfır Atık Vakfı, Van ve Bitlis Valilikleri, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Bitlis Eren Üniversitesi ile her iki ilin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri iş birliğiyle düzenlenen “Gelecek İçin Van Gölü Havzası – Ortak Akıl Platformu / Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı”, iki gün süren tematik masa çalışmaları ve değerlendirme oturumlarının ardından tamamlandı.
Sıfır Atık Hareketi Kurucusu ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayeleri ve vizyonuyla gerçekleştirilen çalıştay sonrası hazırlanan Sonuç Bildirgesi kamuoyu ile paylaşıldı.
325 Katılımcıyla 1 Havza, 2 Şehir ve 14 Bakanlık Bir Arada
Van Gölü Havzası’nın çevresel, ekonomik, sosyal ve kültürel geleceğine bütüncül bir yaklaşım sunan çalıştaya; 2 şehir, 14 bakanlık, 40 genel müdürlük, 85 akademisyen, öğrenciler, STK’lar ve özel sektör temsilcileri dâhil olmak üzere toplam 325 kişi katıldı.
Çalıştayın ikinci gününde kurulan tematik masalarda; İklim, Su ve Ekosistem, Mekânsal Planlama ve Yaşam Kalitesi, Ekonomik Kalkınma ve Kültürel Değerler ile Yönetişim ve Gelecek Vizyonu başlıkları derinlemesine ele alındı.
Öne Çıkan Konuşmalar ve Mesajlar
Çalıştayın kapanış oturumunda üst düzey yetkililer ve akademisyenler önemli değerlendirmelerde bulundu:
İbrahim Yumaklı (Tarım ve Orman Bakanı): İklim değişikliğinin hayatın tam ortasında bir gerçek olduğunu vurgulayan Yumaklı, Cumhurbaşkanı'nın "Suyumuzu korumak ile vatanımızı korumak arasında mahiyet itibarıyla hiçbir fark yoktur" sözünü hatırlatarak, hazırlanan Van Kapalı Havzası Master Planı'nın önümüzdeki yılların yol haritası olacağını belirtti.
Fatih Turan (Çevre Yönetimi Genel Müdürü): Çalıştayın bir milat olduğunu ifade ederek, ortaya çıkacak eserin 2053 ve 2071 hedefleri doğrultusunda havzanın anayasasını oluşturacağını ve bu çalışmanın COP31’de paylaşılacağını müjdeledi.
Samed Ağırbaş (Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu): Emine Erdoğan Hanımefendi'nin vizyonunun ilham kaynağı olduğunu belirterek, yakında bir Plastik Raporu açıklayacaklarını ve Van Gölü için ortaya konan iradeyi dünyaya "iyi uygulama örneği" olarak sunacaklarını söyledi.
Prof. Dr. Necmettin Elmastaş (Bitlis Eren Üniversitesi Rektörü): Bölgedeki sorunların aşılması için Çanakkale Alan Başkanlığı modeline benzer, tüzel kişiliğe sahip güçlü bir havza yönetim modeli kurulmasının önemine dikkat çekti.
Gülşen Orhan (Cumhurbaşkanı Başdanışmanı): 2020'de başlayan sürecin bilimsel ve dinamik bir yol haritasıyla ileriye taşınacağını ifade etti.
Ozan Balcı (Van Valisi) & Ahmet Karakaya (Bitlis Valisi): Havzayı korumanın ortak bir sorumluluk olduğunu ve bölgeye yapılan yatırımların sosyal, ekonomik ve kültürel huzura katkı sağladığını belirttiler.
Burak Demiralp (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı): Havzanın kurumlar arası koordinasyonla gelecek nesillere güvence altında aktarılacağını vurguladı.
Sonuç Bildirgesi’nden Öne Çıkan Stratejik Öneriler
Hazırlanan sonuç bildirgesinde Van Gölü Havzası'nın ekolojik ve ekonomik yapısını güçlendirecek şu somut adımlar öne çıktı:
1. Yönetişim ve Planlama
Mali açıdan özerk, bağımsız bütçeli Van Gölü Havzası Dijital Yönetim Merkezi Üst Kurulu oluşturulmalı ve yeni bir yasal çerçeve hazırlanmalı.
Mekânsal planlarla uyum için öncelikli olarak 1/25.000 ölçekli nazım imar planı hazırlanmalı.
2. Dijital Dönüşüm
Kurumlar arası veri paylaşımı için EKOZEKA VAN sistemi kurulmalı.
Sensör ağları, coğrafi bilgi sistemleri ve dijital ikiz teknolojileri entegre edilerek veri temelli izleme sağlanmalı.
3. Çevre, Su ve Altyapı
Tarımsal sulamada açık kanallardan kapalı sistemlere geçilmeli; ayrık kanalizasyon sistemleri ve içme suyu şebekelerinde kayıp-kaçak oranını azaltacak modernizasyonlar hızlandırılmalı.
Biyolojik çeşitlilik, sulak alanlar ve kent ormanları korunup geliştirilmeli.
4. Turizm, Ekonomi ve Ulaşım
KOBİ'lere yönelik yeşil finansman kaynakları artırılmalı.
Havzanın turizm potansiyelini ve ulaşım altyapısını güçlendirmek adına yeni bir havalimanı inşa edilmeli.
5. Tarım ve Yerel Kalkınma Gelecek Vizyonu: Çalıştay kapsamındaki tüm değerlendirmeler ve oluşturulacak nihai sonuç raporu, Van Gölü Havzası 2050 Vizyonu doğrultusunda uygulanabilir bir yol haritası sunmayı hedefliyor
İnci kefali başta olmak üzere bölgeye özgü ürünler katma değerli hale getirilmeli; kadın kooperatifleri desteklenmeli.
Damla ve basınçlı sulama teşvik edilmeli, bölgenin yüksek güneş enerjisi potansiyelinden yararlanılmalı ve genç nüfusun kırsal istihdamı desteklenmeli.
